انتشار: ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ · وکیل آردا شارداغ
از ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، تبعهٔ خارجیای که در ترکیه کار نمیکند میتواند با سرمایهگذاری دستکم ۱۵۰٬۰۰۰ دلار اجازهٔ اقامت سهساله، یا با سرمایهگذاری دستکم ۲۰۰٬۰۰۰ دلار اجازهٔ اقامت پنجساله بگیرد، در یکی از چهار ابزار مالی. سرمایهگذاری باید برای نیمی از مدت اقامت نگهداری شود. این اقامت همسر و فرزندان سرمایهگذار را هم پوشش میدهد و از مسیر سرمایهگذاری به شهروندی نمیرسد.
قواعد در تصمیم رئیسجمهور به شمارهٔ ۱۱۹۹۴ آمده است که در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ امضا و روز بعد در روزنامهٔ رسمی شمارهٔ ۳۳۴۳۴ منتشر شد. این تصمیم با انتشار لازمالاجرا شد.
در این صفحه
نکات کلیدی
| حداقل سرمایهگذاری | مدت اقامت | حداقل دورهٔ نگهداری |
|---|---|---|
| ۱۵۰٬۰۰۰ دلار آمریکا یا معادل ارزی آن | ۳ سال | ۱٫۵ سال |
| ۲۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا یا معادل ارزی آن | ۵ سال | ۲٫۵ سال |
| سند قانونی | تصمیم رئیسجمهور به شمارهٔ ۱۱۹۹۴، «تصمیم دربارهٔ اجازههای اقامتی که برای سرمایهگذاران خارجی صادر میشود» |
|---|---|
| انتشار | روزنامهٔ رسمی شمارهٔ ۳۳۴۳۴، مورخ ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶؛ لازمالاجرا از همان روز |
| مبنای قانونی | مادهٔ ۳۱، بند ۱، جزء (j) قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ دربارهٔ اتباع خارجی و حمایت بینالمللی |
| چه کسانی واجد شرایطاند | اتباع خارجی که در ترکیه کار نمیکنند و سرمایهگذاری واجد شرایط انجام میدهند |
| خانواده | همسر خارجی؛ فرزندان خارجیِ زیر سن قانونی یا تحت تکفلِ سرمایهگذار و همسر او |
| حق کار | ندارد. اجازهٔ کار درخواستی جداگانه است |
| شهروندی | در چارچوب مادهٔ ۱۲ قانون تابعیت شمارهٔ ۵۹۰۱ ارزیابی نمیشود |
| مرجع اجرا | وزارت کشور، که باید رویهها و اصول را تعیین کند |
مبنای قانونی
این قانون تازهای نیست. قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ از چند سال پیش در میان مبانی اجازهٔ اقامت کوتاهمدت دستهای را برای اتباع خارجیای آورده است که در ترکیه کار نمیکنند اما سرمایهگذاریای انجام میدهند که دامنه و مبلغ آن را رئیسجمهور تعیین میکند. همان ماده اجازه میدهد اقامت در این دسته هر بار تا پنج سال صادر شود، در حالی که سقف هر اقامت کوتاهمدت دیگر دو سال است.
آنچه کم بود عدد بود. این دسته روی کاغذ وجود داشت، اما بدون آستانه بهطور مستقل قابل استفاده نبود. تصمیم شمارهٔ ۱۱۹۹۴ آستانه را تعیین میکند، ابزارها را نام میبرد و دورهٔ نگهداری را مشخص میکند. همهٔ آنچه در ۱۸ نوامبر تغییر کرد همین است، و همین کافی است تا مقررهای خفته به مسیری قابل استفاده تبدیل شود.
چهار سرمایهگذاری واجد شرایط
مادهٔ ۲ تصمیم چهار ابزار را برمیشمارد. هر کدام نهاد ناظر خودش را دارد؛ همان نهادی که تأیید میکند سرمایهگذاری انجام شده و در حال نگهداری است.
| سرمایهگذاری | شرط | مرجع تأیید |
|---|---|---|
| سپردهٔ بانکی | نگهداری در بانکی فعال در ترکیه برای نیمی از مدت اقامت | سازمان تنظیم و نظارت بانکی (BDDK) |
| ابزارهای بدهی دولتی | خرید و نگهداری برای نیمی از مدت اقامت | وزارت خزانهداری و دارایی |
| واحدهای مشارکت صندوق | واحدهای صندوق سرمایهگذاری املاک و مستغلات یا صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر، با نگهداری برای نیمی از مدت اقامت | هیئت بازار سرمایه (SPK) |
| پرداخت به بازنشستگی خصوصی | ورود به طرحی در دامنهای که نهاد ناظر تعیین میکند، و ماندن در نظام برای نیمی از مدت اقامت | سازمان تنظیم و نظارت بیمه و بازنشستگی خصوصی (SEDDK) |
هر کس برنامهٔ شهروندی را بشناسد این فهرست را میشناسد. اینها همان مسیرهای مالی مادهٔ ۲۰ آییننامهٔ تابعیتاند، با همان چهار نهاد ناظر، با مبلغی بسیار کمتر از نصف و دورهٔ نگهداری کوتاهتر.
خرید ملک واجد شرایط نیست. مالکیت مستقیم آپارتمان، ویلا یا زمین در فهرست نیست. واحد صندوق سرمایهگذاری املاک در فهرست هست، اما آن یک ابزار بازار سرمایه است که از طریق مدیر صندوق نگهداری میشود، نه سند ملکی به نام شما. مالکان ملک همچنان مسیر خودشان را دارند که در ادامه توضیح داده شده است.
اعضای خانواده
یک سرمایهگذاری کل خانواده را پوشش میدهد. مادهٔ ۱ اقامت را به همسر خارجی سرمایهگذار و فرزندان خارجیِ زیر سن قانونی یا تحت تکفلِ سرمایهگذار و همسرش تعمیم میدهد. برای آنها سرمایهگذاری اضافه لازم نیست.
دو نکته شایان توجه است. فرزندان همسر از رابطهٔ پیشین صریحاً مشمولاند. و «تحت تکفل» فراتر از افراد زیر سن قانونی میرود، که برای فرزند بزرگسالی که نمیتواند خود را تأمین کند اهمیت دارد. این دامنه گستردهتر از برنامهٔ شهروندی است که در آن فرزند هجدهساله یا بزرگتر باید مستقلاً واجد شرایط شود.
شهروندی: آنچه مادهٔ ۴ میبندد
مادهٔ ۴ تصمیم میگوید اجازههای اقامتی که بر پایهٔ آن صادر میشود در چارچوب مادهٔ ۱۲ قانون تابعیت ترکیه به شمارهٔ ۵۹۰۱ ارزیابی نمیشود. مادهٔ ۱۲ همان مقررهٔ کسب استثنایی تابعیت است که شهروندی از طریق سرمایهگذاری بر آن استوار است.
این نگارش عمدی است. در برنامهٔ شهروندی، اجازهٔ اقامتی که سرمایهگذار میگیرد پلی است میان گواهی انطباق و پروندهٔ شهروندی. مادهٔ ۴ تضمین میکند که این اقامت جدید نتواند نقش آن پل را بازی کند. نگه داشتن آن برای سه یا پنج سال به گذرنامه نمیانجامد، و سرمایهگذاری ۲۰۰٬۰۰۰ دلاری شما را بخشی از راهِ مسیرهای ۵۰۰٬۰۰۰ دلاری جلو نمیبرد.
آستانههای شهروندی تغییری نکرده است: ۴۰۰٬۰۰۰ دلار در ملک، یا ۵۰۰٬۰۰۰ دلار در سپرده، اوراق قرضهٔ دولتی، واحدهای صندوق یا نظام بازنشستگی، هر کدام با نگهداری سهساله. راهنمای شهروندی از طریق سرمایهگذاری ما اینها را شرح میدهد.
آنچه تصمیم به آن نپرداخته، تابعیت عادی طبق مادهٔ ۱۱ همان قانون است که به پنج سال اقامت قانونی و چند شرط دیگر بستگی دارد. مادهٔ ۴ فقط به مادهٔ ۱۲ اشاره میکند. ما بر پایهٔ این سکوت برنامهریزی نمیکنیم. اینکه مدت سپریشده با اقامت سرمایهگذاری برای مسیر عمومی به حساب میآید یا نه، پرسشی است که پاسخش با مراجع تابعیت است و هنوز رویهای وجود ندارد.
مقایسه با اقامت ملکی و شهروندی
| اقامت سرمایهگذاری (جدید) | اقامت بر پایهٔ ملک | شهروندی از طریق سرمایهگذاری | |
|---|---|---|---|
| مبنا | قانون شمارهٔ ۶۴۵۸، مادهٔ ۳۱؛ تصمیم شمارهٔ ۱۱۹۹۴ | قانون شمارهٔ ۶۴۵۸، اقامت کوتاهمدت برای مالکان ملک | قانون شمارهٔ ۵۹۰۱، مادهٔ ۱۲؛ مادهٔ ۲۰ آییننامه |
| دارایی | سپرده، اوراق بدهی دولتی، واحدهای صندوق یا بازنشستگی | ملک مسکونی به نام شما | ملک یا مسیرهای مالی |
| حداقل | ۱۵۰٬۰۰۰ یا ۲۰۰٬۰۰۰ دلار | ارزش ملک را وزارت تعیین میکند | ۴۰۰٬۰۰۰ یا ۵۰۰٬۰۰۰ دلار |
| دورهٔ نگهداری | ۱٫۵ یا ۲٫۵ سال | تا زمانی که به اقامت تکیه میشود | ۳ سال |
| آنچه دریافت میکنید | اقامت ۳ یا ۵ ساله | اقامت تا ۲ سال در هر بار | شهروندی و گذرنامه |
| خانواده | همسر، فرزندان زیر سن قانونی یا تحت تکفل | خانوادهٔ نزدیک، در حالت معمول | همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال |
برتری عملی آن بر اقامت ملکی مدت است. اقامتی که پنج سال اعتبار دارد دو دور تمدید را حذف میکند، و تمدید همان جایی است که بیشتر پروندههای اقامت به مشکل میخورند. برتری آن بر شهروندی هزینه و میزان تعهد است: سرمایهٔ بسیار کمتر، که زودتر آزاد میشود.
آنچه از دست میدهد هم به همان اندازه روشن است. در پایان آن نه گذرنامهای هست و نه ملکی.
آنچه هنوز روشن نشده است
تصمیم شش ماده دارد. مادهٔ ۳ تعیین رویهها و اصول را به وزارت کشور واگذار کرده و تا تاریخ این مقاله منتشر نشدهاند. تا آن زمان، چند پرسش که شیوهٔ ساختن یک پروندهٔ واقعی را تعیین میکنند پاسخ قطعی ندارند.
- ارز سرمایهگذاریمبالغ به دلار آمریکا یا معادل ارزی آن بیان شده است. در مسیرهای شهروندی، ارز خارجی باید از طریق یک بانک ترکیهای به بانک مرکزی فروخته و به لیر نگهداری شود. تصمیم نمیگوید همین ترتیب اینجا هم اعمال میشود یا نه.
- ترکیب ابزارهااینکه مثلاً میتوان سپرده و اوراق قرضهٔ دولتی را برای رسیدن به آستانه با هم جمع کرد یا نه، بیان نشده است.
- دورهٔ نگهداری چگونه اثبات میشوددر مسیرهای شهروندی نهاد ناظر در برابر یک تعهد رسمی گواهی انطباق صادر میکند. سند معادل برای این اقامت هنوز اعلام نشده است.
- کدام طرحهای بازنشستگی واجد شرایطاندتصمیم به طرحهایی در دامنهای اشاره میکند که SEDDK تعیین خواهد کرد. این دامنه هنوز منتشر نشده است.
- خروج زودهنگامتصمیم دورهٔ نگهداری را تعیین میکند اما پیامد مشخصی برای نقض آن نیاورده است. قاعدهٔ عمومی قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ این است که اقامت کوتاهمدت وقتی شرایطش دیگر برقرار نباشد لغو میشود یا تمدید نمیگردد، و انتظار داریم همین قاعده اعمال شود.
- تمدیداینکه اقامت تازه در پایان مدت به سرمایهگذاری جدید نیاز دارد یا به ادامهٔ نگهداری همان سرمایهگذاری نخست، مشخص نشده است.
- مجرای درخواست و مدارکالزامات عمومی قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ همچنان برقرار است: گذرنامهٔ معتبر، بیمهٔ درمانی، نشانی در ترکیه. مدارک ویژهٔ سرمایهگذاری را وزارت باید تعریف کند.
توصیهٔ ما در حال حاضر. به اتکای تیتر خبرها پول جابهجا نکنید. سرمایهگذاریای که پیش از انتشار رویههای وزارت انجام شود ممکن است بعداً معلوم شود با ارز نادرست، در مرحلهٔ نادرستی از ترتیب کار، یا در محصولی انجام شده که نهاد ناظر آن را به رسمیت نمیشناسد. در مسیرهای شهروندی، اشتباههایی دقیقاً از همین نوع بعداً قابل جبران نیست. اگر قصد دارید از این اقامت استفاده کنید، آمادهسازیای که امروز بیخطر است گرفتن شمارهٔ مالیاتی و افتتاح حساب بانکی است.
وضعیت مالیاتی
اجازهٔ اقامت به معنای اقامت مالیاتی نیست. داشتن این اقامت بهتنهایی شما را مقیم مالیاتی ترکیه نمیکند و بهتنهایی شما را مشمول معافیت بیستسالهٔ ترکیه بر درآمد خارجی هم نمیکند. هر کدام با معیار خودش سنجیده میشود.
این دو با هم جور درمیآیند و بعید است زمانبندی تصادفی باشد. معافیتی که در ژوئن ۲۰۲۶ معرفی شد برای کسانی است که به ترکیه نقل مکان میکنند؛ این اقامت به همان افراد مبنای قانونی میدهد که تا پنج سال بدون خرید ملک اینجا زندگی کنند. هر کس قصد ترکیب این دو را دارد نخست صفحهٔ ما دربارهٔ معافیت مالیاتی ۲۰ساله را بخواند، چون معافیت شرایط خودش را دارد و اقامت هیچیک از آنها را خودبهخود برآورده نمیکند.
درآمدِ خودِ سرمایهگذاری موضوعی جداگانه است. سود سپردهٔ ترکیهای و کوپن اوراق قرضهٔ دولتی ترکیه درآمد با منشأ ترکیه است و در ترکیه مشمول مالیات تکلیفی میشود.
برای چه کسی مناسب است و برای چه کسی نیست
جایی که پاسخ درست است
برای کسی که میخواهد چند سال در ترکیه زندگی کند، نیازی به گذرنامهٔ ترکیه ندارد و نمیخواهد اینجا ملک داشته باشد. برای خانوادهای که به خاطر معافیت مالیاتی نقل مکان میکند و بهجای تمدید دوسالیکبار یک اقامت طولانی میخواهد. و برای سرمایهگذاری که میخواهد پیش از تصمیم دربارهٔ تعهدی بزرگتر ببیند بانکداری و نظام اداری ترکیه در عمل چگونه کار میکند.
جایی که میگوییم نه
اگر هدف گذرنامه است، این ابزار نادرستی است: مادهٔ ۴ آن در را میبندد و بهتر است پول از همان ابتدا به یک مسیر واجد شرایط شهروندی برود. اگر قصد دارید در ترکیه کار کنید، به اجازهٔ کار نیاز دارید که بهجای اجازهٔ اقامت هم به شمار میآید. و اگر از پیش اینجا خانه دارید و از آن راضی هستید، اقامت بر پایهٔ ملک همان کار را بدون درگیر کردن سرمایهٔ بیشتر انجام میدهد.
پرسشهایی که از ما میپرسند
برای اجازهٔ اقامت در ترکیه چقدر باید سرمایهگذاری کنم؟
دستکم ۱۵۰٬۰۰۰ دلار آمریکا یا معادل آن به ارز خارجی دیگر برای اقامت سهساله، و دستکم ۲۰۰٬۰۰۰ دلار برای اقامت پنجساله. این مبالغ را تصمیم رئیسجمهور به شمارهٔ ۱۱۹۹۴ تعیین کرده که در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ در روزنامهٔ رسمی منتشر شده است.
کدام سرمایهگذاریها برای اقامت سرمایهگذاری ترکیه واجد شرایطاند؟
چهار ابزار مالی: سپرده در بانکی فعال در ترکیه، ابزارهای بدهی دولت ترکیه، واحدهای مشارکت صندوق سرمایهگذاری املاک یا صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر، و پرداخت به نظام بازنشستگی خصوصی. خرید مستقیم ملک در فهرست نیست.
سرمایهگذاری چه مدت باید نگهداری شود؟
برای نیمی از مدت اقامت: یک سال و نیم برای اقامت سهساله و دو سال و نیم برای اقامت پنجساله.
آیا اقامت سرمایهگذاری به شهروندی ترکیه میانجامد؟
از مسیر سرمایهگذاری نه. مادهٔ ۴ تصمیم میگوید اجازههای اقامتِ صادرشده بر پایهٔ آن در چارچوب مادهٔ ۱۲ قانون تابعیت ترکیه به شمارهٔ ۵۹۰۱ ارزیابی نمیشود. شهروندی از طریق سرمایهگذاری همچنان به ۴۰۰٬۰۰۰ دلار در ملک یا ۵۰۰٬۰۰۰ دلار در مسیرهای مالی با نگهداری سهساله نیاز دارد.
آیا خانوادهام را میتوانم بگنجانم؟
بله. برای همسر خارجی سرمایهگذار و فرزندان خارجیِ زیر سن قانونی یا تحت تکفلِ سرمایهگذار و همسرش، بر پایهٔ همان سرمایهگذاری اجازهٔ اقامت صادر میشود.
آیا با این اقامت میتوانم در ترکیه کار کنم؟
خیر. این دسته برای اتباع خارجیای است که در ترکیه کار نمیکنند. اشتغال به اجازهٔ کار جداگانه نیاز دارد.
آیا خرید آپارتمان واجد شرایط است؟
خیر. مالکیت مستقیم ملک یکی از چهار ابزار نیست. واحد صندوق سرمایهگذاری املاک واجد شرایط است، اما آن ابزار بازار سرمایه است نه سند ملکی. مالکان ملک همچنان از اقامت کوتاهمدتِ جداگانهٔ مبتنی بر ملک استفاده میکنند که هر بار تا دو سال صادر میشود.
آیا همین حالا میتوانم درخواست بدهم؟
تصمیم لازمالاجراست، اما وزارت کشور هنوز رویهها و اصول حاکم بر درخواستها را منتشر نکرده است. تا آن زمان، مدارک، مجرای درخواست و چند پرسش عملی دیگر باز میماند.
منابع
- تصمیم رئیسجمهور به شمارهٔ ۱۱۹۹۴ مورخ ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶، روزنامهٔ رسمی شمارهٔ ۳۳۴۳۴ مورخ ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶
- قانون شمارهٔ ۶۴۵۸ دربارهٔ اتباع خارجی و حمایت بینالمللی، مواد ۳۱ تا ۳۳
- قانون تابعیت ترکیه به شمارهٔ ۵۹۰۱، مواد ۱۱ و ۱۲
- آییننامهٔ اجرایی قانون تابعیت ترکیه، مادهٔ ۲۰
ادامهٔ مطالعه: همهٔ انواع اجازهٔ اقامت ترکیه، یا اگر هدف گذرنامه است، مسیرهای شهروندی از طریق سرمایهگذاری. این مقاله پس از انتشار رویههای اجرایی وزارت کشور بهروزرسانی میشود.